Naar de inhoud
NIEUWAI-leerkracht volgens het Vlaamse en Nederlandse leerplan.Hoe het werkt →

Dyslexie bij je kind: signalen en hoe je thuis helpt

Huiswerk en leren

6 min lezen

Kort antwoord

Dyslexie is een leerstoornis waarbij een kind met een normale intelligentie ernstige en blijvende moeite heeft met lezen en spellen, ook met extra hulp. Signalen zijn traag of moeizaam lezen, veel spelfouten en weinig vooruitgang ondanks oefening. Thuis help je vooral door ouder te blijven, kort en haalbaar te oefenen en je kind aan te moedigen in wat het goed kan.

Een diagnose stel je als ouder niet zelf. Dat gebeurt na onderzoek door professionals, waarbij onder meer het CLB betrokken is. Je hebt wel geen diagnose nodig om hulp te vragen.

Wat is dyslexie precies?

Bij dyslexie loopt het automatiseren van lezen en spellen moeizaam. Je kind moet bij elk woord opnieuw nadenken, terwijl leeftijdsgenoten woorden in één oogopslag herkennen. Dat kost veel energie.

Dyslexie heeft niets te maken met intelligentie of luiheid. Het gaat om problemen die niet verklaard worden door een medische oorzaak of door de omgeving. En ze blijven bestaan, ook als je kind extra steun krijgt.

Welke signalen kun je zien?

Eén signaal zegt weinig. Het gaat om een patroon dat blijft, ook na extra oefening.

Leeftijd Mogelijke signalen
1ste–2de leerjaar letters en klanken blijven moeilijk; hakkelend lezen; woorden raden in plaats van lezen
3de–4de leerjaar traag leestempo; veel fouten in klankzuivere woorden; grote moeite met dictees
5de–6de leerjaar lezen blijft veel inspanning vragen; spelfouten ook in gekende woorden; opzien tegen lezen
Secundair traag studeren uit teksten; moeite met vreemde talen; vermoeidheid na leeswerk

Daarnaast zien sommige ouders moeite met tijd en oriëntatie, organisatie of een laag zelfvertrouwen. Die kenmerken komen niet bij elk kind voor.

Het AVI-niveau van je kind kan een eerste aanwijzing geven over technisch lezen. Meer daarover lees je bij AVI-niveau per leerjaar.

Wie stelt dyslexie vast?

De eerste stap is een gesprek met de leerkracht. De school kan zien hoe je kind zich ontwikkelt in vergelijking met de klas en extra ondersteuning geven.

Je kunt ook advies vragen bij het CLB. Het CLB kijkt mee en kan andere zorgverleners aanraden, zoals een logopedist. Een diagnose gebeurt pas als duidelijk is dat de problemen blijven ondanks gerichte hulp.

Belangrijk: je hoeft niet te wachten op een diagnose om hulp te zoeken of op te starten.

Welke aanpassingen kan de school doen?

Meestal volstaan redelijke aanpassingen in het gewone onderwijs. Voorbeelden:

Bespreek met de school wat je kind nodig heeft. Een goed voorbereid oudercontact helpt; tips vind je bij rapport en oudercontact.

Hoe help je thuis?

Het belangrijkste advies is eenvoudig: word geen leerkracht, maar blijf in de eerste plaats ouder. Je kind werkt op school al hard. Thuis moet ook plaats zijn voor rust en succes.

Voor gerichte spellingoefening kun je de tips bij spelling thuis oefenen gebruiken. Leesplezier staat centraal bij leesmotivatie bij je kind.

Hoe bescherm je het zelfvertrouwen van je kind?

Kinderen met leesmoeilijkheden vergelijken zichzelf snel met klasgenoten. Ze zien dat anderen sneller lezen en trekken daar soms de conclusie uit dat ze minder slim zijn. Leg uit dat hun brein lezen anders verwerkt, en dat dat niets zegt over hoe slim ze zijn.

Prijs inzet en aanpak, niet alleen het resultaat: "Je hebt dat lange woord zelf in stukjes geknipt." Vier kleine vooruitgang, zoals een bladzijde die vlotter ging dan vorige week.

Let ook op wat er buiten school gebeurt. Een kind dat in de sportclub, de jeugdbeweging of bij het tekenen succes ervaart, kan de moeilijke schooldagen beter aan. Zorg dat er naast oefenen voldoende tijd blijft voor die activiteiten.

Controlelijst: wanneer zet je een volgende stap?

Herken je meerdere punten, vraag dan een gesprek aan met de school en neem contact op met het CLB.

Tien speelse oefeningen voor thuis

Deze oefeningen zijn geen test. Ze zijn bedoeld als korte, haalbare oefenmomenten voor het 1ste tot 3de leerjaar. Doe er maximaal drie per keer.

  1. Klap de klankgroepen: olifant. Hoeveel klappen?
  2. Welk woord rijmt op boom: room, bal of kat?
  3. Welke klank hoor je vooraan in vis?
  4. Welke klank hoor je achteraan in bed, en welke letter schrijf je?
  5. Zeg kast zonder de k.
  6. Leg de klanken samen: m – aa – n. Welk woord is het?
  7. Welk woord schrijf je anders dan je het hoort: hond of pen?
  8. Hoeveel letters heeft trein?
  9. Maak een nieuw woord door de eerste letter te veranderen: muis → h…
  10. Lees hardop en tel de woorden: Daan eet een appel.

Antwoorden

  1. Drie: o-li-fant.
  2. room.
  3. v.
  4. Je hoort een t, maar je schrijft d: bed (verlengen: bedden).
  5. ast.
  6. maan.
  7. hond: je hoort een t op het einde, maar je schrijft d (verlengen: honden).
  8. Vijf: t-r-e-i-n. Let op: ei is één klank, maar twee letters.
  9. huis.
  10. Vier woorden.

Gaan klankoefeningen als 3 tot 6 telkens moeizaam, ook na weken oefenen? Vermeld dat dan bij het gesprek met de leerkracht.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd kun je dyslexie vaststellen?

Dyslexie kan pas overwogen worden als je kind leesinstructie kreeg, dus vanaf de lagere school. Het gaat om problemen die blijven, ook als je kind extra steun krijgt.

Heb ik een diagnose nodig om hulp te krijgen?

Nee. Je kunt hulp vragen of opstarten zonder diagnose. Praat met de leerkracht of vraag advies bij het CLB.

Groeit dyslexie over?

Dyslexie verdwijnt niet, maar met goede begeleiding en aanpassingen leren kinderen er goed mee omgaan. De moeilijkheden kunnen tot in de volwassenheid blijven.

Welke aanpassingen kan de school doen?

Vaak volstaan redelijke aanpassingen in het gewone onderwijs, zoals meer tijd voor grote taken, toetsen en examens, en het gebruik van hulpmiddelen in de klas.

Hoe Atlas helpt

Kost elke leesopdracht je kind zoveel energie dat leren zelf in het gedrang komt? Atlas past het scherm aan je kind aan, zodat het oefent zonder vast te lopen op de letters. Met het profiel voor specifieke noden krijgt je kind een dyslexielettertype, automatisch voorlezen, zin per zin lezen en extra tijd. Atlas maakt quizzen zonder tijdslimiet en toont minder antwoordopties, zodat je kind zich op de inhoud richt. Dat profiel zit in elk pakket inbegrepen. Probeer Atlas gratis.

Het verschil met Atlas: iPhone, Android, Windows-computer, console en tv beheer je vanuit één paneel. De dagelijkse tijd op telefoon, tablet en computer komt uit één gedeeld budget.

Gratis starten

Bronnen

Lees ook