Naar de inhoud
NIEUWAI-leerkracht volgens het Vlaamse en Nederlandse leerplan.Hoe het werkt →

Staartdeling uitleg: delen stap voor stap

Huiswerk en leren

13 min lezen

Kort antwoord

Bij cijferend delen verdeel je een getal van de grootste naar de kleinste plaatswaarde. Je deelt, vermenigvuldigt terug, trekt af en neemt de volgende plaatswaarde mee. Controleer daarna of deler × quotiënt + rest weer het oorspronkelijke getal geeft.

Zoek je staartdeling uitleg voor België, neem dan eerst het rekenschrift van je kind erbij. De opstelling en benaming kunnen verschillen; thuis sluit je aan bij de leerkracht. Hieronder zie je de vijf vaste stappen, een uitgewerkt voorbeeld op papier en daarna de denkstappen erachter. Wijkt de opstelling in het schrift af, volg dan die van de leerkracht: de stappen blijven dezelfde.

Staartdeling in 5 stappen

Elke ronde van een staartdeling bestaat uit dezelfde vijf stappen. Laat je kind ze hardop benoemen tot ze vanzelf gaan.

  1. Schat hoe groot het antwoord ongeveer wordt: tientallen of honderdtallen?
  2. Deel: hoeveel keer past de deler in het stuk dat je nu bekijkt? Schrijf dat cijfer in het quotiënt.
  3. Vermenigvuldig dat cijfer met de deler en schrijf het resultaat onder het stuk.
  4. Trek af. Wat overblijft, moet kleiner zijn dan de deler.
  5. Haal het volgende cijfer bij en begin opnieuw bij stap 2. Is er geen cijfer meer, dan is wat overblijft de rest.

Een ezelsbruggetje is delen, maal, min, bijhalen. Controleer op het einde altijd: deler × quotiënt + rest = deeltal.

Zo ziet 816 : 4 eruit op papier

In deze veelgebruikte opstelling staat het deeltal links, de deler rechts achter een verticale lijn en het quotiënt onder de deler. De paarse stippellijnen tonen welk cijfer telkens wordt bijgehaald; de nummers horen bij de rondes hieronder.

Voorbeeld: 816 : 4 = 204: 816 gedeeld door 4 is 204.8164204−8011−0162−6103
Voorbeeld: 816 : 4 = 204
  1. Acht honderdtallen gedeeld door vier geeft 2. Schrijf 2 in het quotiënt. 2 × 4 = 8 en 8 − 8 = 0. Haal de 1 bij.
  2. In 1 past 4 nul keer. Schrijf 0 in het quotiënt: dat is de nul die kinderen vaak vergeten. 0 × 4 = 0 en 1 − 0 = 1. Haal de 6 bij.
  3. 16 gedeeld door 4 geeft 4. 4 × 4 = 16 en 16 − 16 = 0. Er is geen cijfer meer, dus de rest is 0.

Het quotiënt is 204. Controle: 4 × 204 = 816. Waarom die nul nodig is, lees je verderop.

Wat moet je kind al begrijpen?

Deze gids is bedoeld voor thuis oefenen naast het Vlaamse lager onderwijs, bijvoorbeeld bij werk uit het 4de leerjaar en later. De reeks is geen officiële leerjaarplanning. Kies alleen de stappen die aansluiten bij wat op school al aan bod kwam.

Voor 84 : 4 moet je kind weten dat 84 bestaat uit acht tientallen en vier eenheden. Het helpt ook als het de tafel van vier kan gebruiken. Blijft je kind lang zoeken naar 4 × 2, oefen dat verband eerst met maaltafels.

Controle voor je begint Vraag die begrip zichtbaar maakt
Delen als verdelen Hoe verdeel je twaalf dopjes eerlijk over drie hoopjes?
Delen als groepjes maken Hoeveel groepjes van drie zitten in twaalf?
Plaatswaarde Hoeveel eenheden is één tiental waard?
Vermenigvuldigen als controle Welke vermenigvuldiging hoort bij 12 : 3 = 4?
Schatten Ligt 84 : 4 dichter bij twintig of bij tweehonderd?

Een fout in de tafel vraagt iets anders dan een vergeten plaatswaarde. Laat je kind daarom één berekening hardop uitleggen voordat je een hele oefenreeks kiest. Je hoort dan of het vastloopt bij het delen, het aftrekken of het begrijpen van de getallen.

Wat betekenen deeltal, deler, quotiënt en rest?

Bij 86 : 4 = 21 rest 2 is 86 het deeltal: de hoeveelheid waarmee je begint. Vier is de deler. Het quotiënt is 21 en de rest is twee.

Je kunt dat lezen als 86 kaartjes eerlijk verdelen over vier kinderen. Elk kind krijgt 21 kaartjes, en er blijven twee kaartjes over. Je kunt het ook lezen als groepjes van vier maken: dan ontstaan 21 volledige groepjes.

Gebruik eerst één betekenis en blijf daarbij tijdens de uitleg. Wissel je halverwege tussen kinderen en dozen, dan moet je kind tegelijk de berekening en het verhaal veranderen. Vraag na afloop wat de 21 precies voorstelt.

Hoe leg je 84 gedeeld door 4 uit?

Denk aan acht tientallen en vier eenheden. Verdeel de acht tientallen over vier gelijke delen: elk deel krijgt twee tientallen. Verdeel daarna de vier eenheden: elk deel krijgt één eenheid.

Twee tientallen en één eenheid vormen 21. Je krijgt dus 84 : 4 = 21. Controleer met 4 × 21 = 84.

Schrijf niet alleen een twee en een één neer. Laat je kind benoemen waarom de twee op de plaats van de tientallen hoort. De cijfers samen vormen één getal, geen rij losse antwoorden.

De EEF adviseert om materiaal expliciet te verbinden met de wiskundige betekenis ervan. Gebruik bijvoorbeeld bundeltjes en losse dopjes, en benoem welke plaatswaarde elk bundeltje voorstelt. De rekenvoorbeelden in deze gids zijn zelf bedacht.

Wat gebeurt er als een tiental overblijft?

Neem 156 : 3. Eén honderdtal kun je nog niet als volledige honderdtallen over drie delen verdelen. Wissel het om in tien tientallen; samen met de vijf tientallen heb je vijftien tientallen.

Vijftien tientallen gedeeld door drie geeft vijf tientallen per deel. Daarna verdeel je de zes eenheden over drie delen: twee eenheden per deel. De uitkomst is 52, want 3 × 52 = 156.

Bij 175 : 5 gebeurt iets extra. Zeventien tientallen geven drie tientallen per deel, met twee tientallen over. Die twee tientallen worden twintig eenheden; samen met de vijf eenheden deel je nu 25 eenheden door vijf.

Elk deel krijgt nog vijf eenheden. Het antwoord is 35, en 5 × 35 = 175. Het bekende “volgende cijfer meenemen” krijgt zo betekenis: je verandert de eenheid waarin je de overgebleven hoeveelheid beschrijft.

Waarom mag je de nul in 204 niet vergeten?

Bij 816 : 4 verdeel je eerst acht honderdtallen: twee honderdtallen per deel. Daarna komt één tiental. Dat levert geen volledig tiental per deel op, dus het quotiënt krijgt nul tientallen.

Het overgebleven tiental wordt tien eenheden. Samen met zes eenheden zijn er zestien eenheden; elk deel krijgt er vier. De uitkomst is 204.

Als je 24 schrijft, verdwijnen de honderdtallen uit het antwoord. Controleer: 4 × 24 = 96, terwijl 4 × 204 = 816. De nul bewaart de lege tientallenplaats.

Vraag niet alleen waar een nul moet staan. Vraag hoeveel honderdtallen, tientallen en eenheden elk deel krijgt. Zo wordt de schrijfwijze het gevolg van de redenering.

Hoe werkt een deling met rest?

Bij 94 : 4 passen 23 volledige groepjes van vier, want 4 × 23 = 92. Er blijven twee eenheden over. Je schrijft 23 rest 2 wanneer de opdracht om een quotiënt met rest vraagt.

Een rest moet kleiner zijn dan de deler. Bij “22 rest 6” past nog een extra groepje van vier in de zes. Die berekening is dus nog niet afgewerkt.

In een verhaal moet je ook beslissen wat de rest betekent. Voor 94 reizigers en busjes met vier plaatsen zijn 23 busjes te weinig; je hebt er 24 nodig. Verdeel je 94 kralen in zakjes van vier, dan maak je 23 volle zakjes en houd je twee kralen over.

Kommagetallen en breuken zijn een volgende mogelijke afwerking, afhankelijk van de opdracht. Begin daar niet automatisch aan wanneer de schooltaak “met rest” vraagt. Meer over delen van een geheel lees je bij breuken uitleggen.

Staartdeling met een deler van twee cijfers

Later in het lager onderwijs komen ook delers als 12, 15 of 24 voor. De stappen blijven dezelfde; alleen het schatten vraagt meer aandacht.

Neem 672 : 12. In 6 past 12 niet, dus begin je met 67. Schat: 12 is ongeveer 10, en 67 : 10 is ongeveer 6. Maar 6 × 12 = 72, en dat is meer dan 67. Je kind probeert dus 5: 5 × 12 = 60, en 67 − 60 = 7.

Haal de 2 bij: dat geeft 72. Nu past 12 precies zes keer, want 6 × 12 = 72. Het quotiënt is 56, en 12 × 56 = 672.

Voorbeeld: 672 : 12 = 56: 672 gedeeld door 12 is 56.6721256−06721−2702
Voorbeeld: 672 : 12 = 56

Een kleine hulptabel naast de oefening maakt het schatten rustiger:

keer 1 2 3 4 5 6 7 8 9
× 12 12 24 36 48 60 72 84 96 108

Is het geschatte cijfer te groot, dan is het product groter dan het stuk dat je deelt. Is het te klein, dan blijft er na het aftrekken evenveel of meer over dan de deler. Pas het cijfer dan met één aan: dat hoort bij de methode en is geen fout.

Hoe help je zonder de hele berekening over te nemen?

Laat je kind eerst schatten. Voor 175 : 5 ligt het antwoord tussen dertig en veertig, want 5 × 30 = 150 en 5 × 40 = 200. Een uitkomst van 350 valt daardoor meteen op.

Werk daarna één stap tegelijk. Vraag: wat verdeel je nu, hoeveel past er en wat blijft over? Laat je kind na het aftrekken zeggen of het over tientallen of eenheden spreekt.

Bij een fout ga je terug naar de laatste stap die nog klopt. Laat bijvoorbeeld controleren of het gebruikte veelvoud van de deler niet groter is dan de hoeveelheid op die stap. Wis niet meteen alles uit: de bestaande notities tonen waar het denken veranderde.

Gebruik steeds het schoolschrift voor de plaatsing van de tussenstappen. Meer oudervragen vind je bij huiswerk helpen zonder voorzeggen. Blijft dezelfde stap moeilijk, neem een concreet voorbeeld mee naar de leerkracht.

Twaalf originele oefeningen om gericht te kiezen

Schat eerst, reken daarna volgens de schoolmethode en controleer door terug te vermenigvuldigen. Vragen 9 en 10 vragen ook om een antwoordzin. Vragen 11 en 12 hebben een deler van twee cijfers.

  1. Bereken 63 : 3.
  2. Bereken 96 : 4.
  3. Bereken 168 : 4.
  4. Bereken 245 : 5.
  5. Bereken 636 : 3.
  6. Bereken 824 : 4. Let op de plaatswaarden.
  7. Bereken 157 : 6 met rest.
  8. Bereken 965 : 8 met rest.
  9. Je verdeelt 187 kaartjes eerlijk over zes kinderen. Hoeveel krijgt elk kind en hoeveel blijven over?
  10. Je wilt 187 potjes vervoeren. In één krat passen zes potjes. Hoeveel kratten heb je minstens nodig?
  11. Bereken 888 : 24.
  12. Bereken 935 : 15 met rest.

Antwoorden en controle

  1. 21. 3 × 21 = 63; ook 60 : 3 + 3 : 3 = 20 + 1.
  2. 24. 4 × 24 = 96; ook 80 : 4 + 16 : 4 = 20 + 4.
  3. 42. 4 × 42 = 168; ook 160 : 4 + 8 : 4 = 40 + 2.
  4. 49. 5 × 49 = 245; ook 250 : 5 − 5 : 5 = 50 − 1.
  5. 212. 3 × 212 = 636; ook 600 : 3 + 36 : 3 = 200 + 12.
  6. 206. 4 × 206 = 824; ook 800 : 4 + 24 : 4 = 200 + 6.
  7. 26 rest 1. 6 × 26 + 1 = 157; 6 × 27 = 162 is te groot.
  8. 120 rest 5. 8 × 120 + 5 = 965; 8 × 121 = 968 is te groot.
  9. 31 kaartjes per kind, één over. 6 × 31 + 1 = 187; 6 × 32 = 192 is te groot.
  10. 32 kratten. 31 kratten bevatten samen 186 potjes, dus één potje heeft nog een krat nodig; 32 × 6 = 192 plaatsen volstaan.
  11. 37. 24 × 37 = 888; schat: 24 is ongeveer 25, en 888 : 25 is iets meer dan 35.
  12. 62 rest 5. 15 × 62 + 5 = 935; 15 × 63 = 945 is te groot.

Veelgestelde vragen

Is staartdeling hetzelfde als cijferend delen?

Met staartdeling bedoelen ouders vaak een schriftelijke deelmethode. Volg voor cijferend delen de opstelling en woorden uit het schrift van je kind.

Hoe controleer je een deling met rest?

Vermenigvuldig het quotiënt met de deler en tel de rest erbij. Je krijgt het deeltal terug; de rest moet kleiner zijn dan de deler.

Waarom staat er soms een nul in het antwoord?

Als er voor een bepaalde plaatswaarde geen volledige groep past, houdt een nul die plaats vrij. Zonder die nul verandert de waarde van het antwoord.

Hoe maak je een staartdeling met twee cijfers in de deler?

Gebruik dezelfde stappen: delen, vermenigvuldigen, aftrekken en bijhalen. Schat elk cijfer van het quotiënt met een afgeronde deler en maak eventueel een hulptabel met de veelvouden van de deler.

Moet je een rest altijd als kommagetal schrijven?

Nee. Volg de opdracht: een rest, een breuk of een kommagetal vraagt een andere afwerking. In een verhaal bepaalt ook de situatie wat het antwoord betekent.

Hoe Atlas helpt

Loop je bij de wiskundetaak vast in steeds dezelfde uitleg, dan helpt Atlas je kind met hints om zelf verder te denken. Jij hoeft het antwoord niet voor te zeggen en krijgt zicht op het leren.

Je kind neemt een foto van de oefening; de AI-leerkracht legt uit met stem en tekeningen. Het weekoverzicht brengt leren en schermtijd samen. Probeer Atlas gratis.

Het verschil met Atlas: iPhone, Android, Windows-computer, console en tv beheer je vanuit één paneel. De dagelijkse tijd op telefoon, tablet en computer komt uit één gedeeld budget.

Gratis starten

Bronnen

Lees ook