Yazılı dört işlem çalışırken sayıları basamak değerine göre yerleştirin, her adımın anlamını konuşturun ve sonucu kontrol edin. Önce çocuğun okulda gördüğü bir işlemle başlayın. Aşağıda kolaydan karmaşığa ilerleyen on özgün alıştırma, cevapları ve her cevap için ikinci kontrol bulunuyor.
Bu rehber Flaman ilkokulundaki, örneğin 4de–6de leerjaar dönemindeki çalışmalara eşlik etmek için hazırlandı; resmî sınıf kazanım takvimi değildir. Belçika veya Hollanda'da yaşayan Türk aileler için temel kural aynıdır: yazılı işlem düzeninde çocuğun kendi okul defterini izleyin. Burada farklı bir dikey gösterim kurmadan, adımları sözcüklerle açıklıyoruz.
Başlamadan önce hangi bilgileri kontrol etmelisiniz?
352 sayısında üç, üç yüzlüğü; beş, beş onluğu; iki de iki birliği gösterir. Çocuk rakamların yerini doğru kopyaladığı hâlde değerlerini karıştırabilir. Bu nedenle önce her rakamın ne kadar büyüklük anlattığını sorun.
Onar nesnelik demetler ve tek nesneler kullanabilirsiniz. Bir demetin bir onluk olduğunu, açıldığında on birlik elde edildiğini açıkça söyleyin. Değişen miktar değil, aynı miktarın ifade edilişidir.
EEF'nin İngilizce rehberi, somut materyalin temsil ettiği matematiksel düşünceyle açıkça ilişkilendirilmesini öneriyor. Amaç, çocuğun yapıyı anlayıp zamanla kendi başına hesap yapmasıdır. Bu kaynağı öğretim ilkesi için kullanıyoruz; Flaman sınıflarında hangi konunun ne zaman zorunlu olduğunu göstermek için değil.
| Evde başlangıç kontrolü | Sorabileceğiniz soru |
|---|---|
| Basamak değerini tanıma | 352 sayısındaki beşin değeri kaç? |
| Onluk oluşturma | Yirmi birlik kaç onluk eder? |
| İşlemi seçme | Birleştiriyor, azaltıyor veya paylaştırıyor muyuz? |
| Sonucun büyüklüğünü tahmin etme | Yaklaşık elli mi, beş yüz mü bekliyoruz? |
| Kontrol etme | Hangi ters işlem başlangıç sayısına götürür? |
Çocuk bu sorulardan birini açıklayamıyorsa önce orada durun. Daha büyük sayılar vermek aynı güçlüğe yeni basamaklar ekler. Daha küçük sayıyla yapılan açık bir anlatım, kopyalanmış uzun işlemlerden daha anlaşılır bir başlangıç sunar.
Eldeli toplama nasıl anlatılır?
368 + 257 işlemini ele alın. Okuldaki yazılı düzende birlikler birliklerle, onluklar onluklarla, yüzlükler yüzlüklerle aynı sütunda bulunur. Sekiz birlik ile yedi birlik toplam on beş birliktir.
On beş birlik, bir onluk ve beş birlik olarak yazılabilir. Beş birlik kendi basamağında kalır; oluşan onluk, diğer onluklara eklenir. Altı onluk, beş onluk ve bu ek onluk toplam on iki onluk eder.
On iki onluk, bir yüzlük ve iki onluktur. Üç yüzlük, iki yüzlük ve yeni oluşan yüzlük toplam altı yüzlük eder. Sonuç 625 olur.
Yalnızca “şuraya küçük bir yaz” demek yerine o birin değerini sorun. İlk elde bir onluğu, sonraki elde bir yüzlüğü gösterir. 625 − 257 = 368 işlemiyle kontrol edin; 370 + 260 yaklaşık 630 tahmini de sonucun büyüklüğünü sınar.
Onluk bozarak çıkarma ne anlama gelir?
532 − 178 işleminde iki birlikten sekiz birlik çıkaramayız. Üç onluktan birini on birliğe dönüştürürüz. Artık on iki birlik, iki onluk ve beş yüzlük vardır.
On ikiden sekiz çıkınca dört birlik kalır. Yedi onluğu çıkarabilmek için bir yüzlüğü on onluğa dönüştürürüz. Böylece on iki onluk ve dört yüzlük elde ederiz.
On iki onluktan yedi onluk çıkınca beş onluk kalır. Dört yüzlükten bir yüzlük çıkınca üç yüzlük kalır. Sonuç 354'tür; 354 + 178 = 532 kontrolü başlangıç miktarını verir.
Bu dönüşümler sırasında başlangıç sayısı küçülmedi. Aynı miktar, çıkarma yapabileceğimiz başka bir biçimde temsil edildi. Çocuğun okulunda kullanılan terimleri koruyun; terimden sonra mutlaka hangi miktarın değiştirildiğini de açıklatın.
Arada sıfır varken neden iki dönüşüm gerekir?
602 − 185 işleminde doğrudan bozabileceğimiz bir onluk yoktur. Önce bir yüzlüğü on onluğa dönüştürürüz. Beş yüzlük, on onluk ve iki birlik elde ederiz.
Sonra bu on onluktan birini on birliğe dönüştürürüz. Artık beş yüzlük, dokuz onluk ve on iki birlik vardır. Birliklerden beşi, onluklardan sekizi, yüzlüklerden biri çıkarılır.
Sonuç 417'dir; 417 + 185 = 602 kontrolü doğrudur. Çocuktan okul düzenindeki küçük işaretleri yazmadan önce iki dönüşümü de söylemesini isteyin. Böylece hangi sıfırın neye dönüştüğünü ezberlemek yerine miktarı izler.
Bu adım anlaşılmıyorsa bütün işlemi tekrar tekrar yazdırmayın. Yalnızca bir yüzlüğü on onlukla gösterin, ardından bir onluğu açıp birlikleri sayın. İki değişim anlaşıldığında asıl sayılara geri dönün.
Önce tek, sonra iki basamaklı sayıyla çarpma
236 × 4 işleminde dört kere altı birlik, yirmi dört birlik eder. Bu, iki onluk ve dört birliktir. Dört kere üç onluk, on iki onluk eder; önceki iki onluk da eklenince on dört onluk olur.
On dört onluk, bir yüzlük ve dört onluğa dönüşür. Dört kere iki yüzlük sekiz yüzlüktür; ek yüzlükle dokuz yüzlük elde edilir. Sonuç 944'tür ve 944 : 4 = 236 ile kontrol edilir.
236 × 24 işleminde 24'ün içindeki iki, yirmi anlamına gelir. Bu nedenle 236 × 4 = 944 ve 236 × 20 = 4720 ayrı hesaplanır. İki ara çarpımın toplamı 5664'tür.
İkinci ara çarpımın neden yirmi katı gösterdiğini çocuğa açıklatın. Yazılı yerdeğiştirme veya sıfırın anlamı bu büyüklükten gelir; yerleşimi okul defterinden izleyin. Temel çarpımlar zor geliyorsa çarpım tablosu çalışmasını ayrı ele alın.
Bölme, çarpma ile nasıl kontrol edilir?
936 : 3 işleminde dokuz yüzlük, üç onluk ve altı birlik üç eşit paya ayrılır. Her paya üç yüzlük, bir onluk ve iki birlik düşer. Bölüm 312'dir; 3 × 312 = 936 başlangıç miktarını verir.
947 : 3 işleminde ise üçerlik 315 tam grup oluşur ve iki birlik kalır. Kontrol 315 × 3 + 2 = 947 şeklindedir. Kalanın bölen üçten küçük olması gerekir.
Problemlerde kalanın ne anlama geldiği ayrıca düşünülmelidir. Kartları paketliyorsanız dışarıda kart kalabilir; bütün eşyaları taşıyacaksanız ek bir kutu gerekebilir. Uzun bölme anlatımında bu ayrımı daha ayrıntılı bulabilirsiniz.
Buradaki iki nokta, bölme işareti olarak kullanılıyor. Çocuğun okul ödevindeki işaret ve yazılı düzeni koruyun. Birlikte düşünürken Türkçe açıklamak, okulun işlem yerleşimini değiştirmeyi gerektirmez.
Yanlışı cevabı söylemeden nasıl buldurursunuz?
Önce tahmini, sonra çocuğun emin olmadığı ilk adımı sorun. 236 × 24 için 566 sonucu küçüktür; yalnızca yirmi katı bile 4720 eder. Böylece yanlış rakamı siz göstermeden sonuçta sorun olduğunu fark edebilir.
Ardından tek soru seçin: bu rakamın değeri ne, hangi onluk dönüştü, yoksa iki ara çarpım toplandı mı? İlk denemeyi hemen silmeyin. Önceki ve sonraki işlemi karşılaştırmak, düşüncenin nerede değiştiğini görünür kılar.
Çocuğun soruyu bitirmesine fırsat verin; siz her adımı söylediğinizde bağımsız yapıp yapamadığı anlaşılmaz. Sonra benzer bir işlem seçip açıklamayı ona bırakın. Sözcükleri eksikse düşüncesini bir demetle, çizimle veya sayıyı parçalayarak göstermesini isteyin.
Aynı yerde zorlanma sürüyorsa öğretmene somut örnek götürün. “Çıkarma yapamıyor” yerine “sıfır üzerinden yüzlüğü onluğa dönüştürürken duruyor” demek görüşmeyi netleştirir. Cevabı söylemeden ödeve yardım yazısında başka soru örnekleri de var.
Kolaydan karmaşığa on özgün alıştırma
Okulda işlenen adımlara uygun soruları seçin. Önce tahmin edin, okulun yazılı yöntemini kullanın ve başka işlemle kontrol edin; hepsini aynı oturumda bitirmek gerekmez.
- 243 + 126 işlemini yap.
- 487 + 356 işlemini yap.
- 764 − 231 işlemini yap.
- 703 − 268 işlemini yap.
- 124 × 3 işlemini yap.
- 208 × 6 işlemini yap.
- 146 × 23 işlemini yap.
- 848 : 4 işlemini yap.
- 875 : 6 işlemini kalanlı yap.
- Bir etkinlik için her birinde 24 kart bulunan 18 kutu var. 157 kart kullanılıyor. Geriye kaç kart kalır?
Cevaplar ve ikinci kontrol
- 369. 369 − 126 = 243; ayrıca 243 + 100 + 26 = 369.
- 843. 843 − 356 = 487; ayrıca 487 + 300 + 50 + 6 = 843.
- 533. 533 + 231 = 764; ayrıca 764 − 200 − 30 − 1 = 533.
- 435. 435 + 268 = 703; ayrıca 703 − 200 − 60 − 8 = 435.
- 372. 372 : 3 = 124; ayrıca 300 + 60 + 12 = 372.
- 1248. 1248 : 6 = 208; ayrıca 1200 + 48 = 1248.
- 3358. 2920 + 438 = 3358; ayrıca 3358 : 23 = 146.
- 212. 212 × 4 = 848; ayrıca 800 : 4 + 48 : 4 = 212.
- 145 kalan 5. 145 × 6 + 5 = 875; 146 × 6 = 876 fazla gelir.
- 275 kart. 18 × 24 = 432 ve 432 − 157 = 275; ayrıca 275 + 157 = 432 ve 432 : 24 = 18.
Sık sorulan sorular
Yazılı işlemle zihinden hesap arasındaki fark nedir?
Yazılı işlemde sayılar ve ara adımlar belirli bir düzene göre kaydedilir. Zihinden hesapta sayılar arasındaki ilişkiler kullanılır; kısa bir not da bu düşünmeye destek olabilir.
Her işlemde sağdan mı başlanır?
Yaygın yazılı toplama, çıkarma ve çarpma yöntemlerinde birler basamağından başlanır. Yazılı bölmede ise paylaştırılabilen en büyük basamak değerinden başlanır.
Çarpım tablosu henüz oturmadıysa ne yapmalı?
Eksik çarpım ilişkisini ayrıca çalışın; yazılı işlem sırasında bir çarpım tablosuna bakmasına izin verin. Böylece basamak bilgisini ezberden hatırlama becerisinden ayrı gözlemleyebilirsiniz.
Dört işlemi aynı çalışmada karıştırmak gerekir mi?
Hayır. Önce tek işlem ve tek güçlük seçin. Çocuk her işlemin adımlarını ayrı ayrı açıklayabildiğinde karışık sorulara geçin.
Atlas nasıl yardımcı olur
Aynı işlem adımını tekrar tekrar anlatırken Atlas, çocuğunuza kendi düşüncesini ilerletecek ipuçları verir. Siz sonucu söylemeden çalışmasını takip edersiniz.
Çocuğunuz ödev sorusunun fotoğrafını gönderir, cevabı almadan adım adım ipucu alır. Dersler şu anda Flaman müfredatına göre Felemenkçedir; haftalık özet öğrenme ile ekran süresini bir araya getirir. Atlas'ı ücretsiz deneyin.
Atlas'ın farkı: iPhone, Android, Windows bilgisayar, konsol ve TV tek panelden yönetilir. Günlük süre telefon, tablet ve bilgisayarda ortak bir havuzdan düşer.
Ücretsiz başla



