İçeriğe geç
YENİFlaman ve Hollanda müfredatına bağlı AI öğretmen.Nasıl çalışır →

Okuduğunu anlama çalışması: evde sınıf sınıf yöntem

Ödev ve öğrenme

6 dk okuma

Kısa cevap

Okuduğunu anlama evde en iyi kısa metinler ve az ama iyi sorularla çalışılır. Çocuk okumadan önce tahmin eder, okurken kendine soru sorar, okuduktan sonra iki cümleyle özetler. Aşağıda sınıfa göre bir yöntem, bir kontrol listesi ve on soru ile cevaplarıyla özgün bir metin bulacaksınız.

Okuduğunu anlama her derste gerekir: matematik problemleri, hayat bilgisi, her sınavdaki yönerge. Bu yüzden evde kısa ve düzenli bir alışkanlık, okulun dili ne olursa olsun işe yarar.

Akıcı okumak ile anlamak arasındaki fark ne?

Teknik okuma, kelimeleri doğru ve akıcı seslendirmektir. Okuduğunu anlama (begrijpend lezen) ise metnin ne demek istediğini kavramaktır: kim ne yapıyor, neden yapıyor, bundan ne çıkıyor. Bir çocuk birincisinde iyi, ikincisinde zayıf olabilir.

Çocuğunuz Belçika'da Flamanca (Hollandaca) eğitim veren bir okula gidiyorsa AVI seviyesini duyarsınız. Bu seviye daha çok teknik okumayı ölçer. Ayrıntısı sınıfa göre AVI okuma seviyesi yazısında.

Flaman ilkokullarında 4. ve 6. sınıfta yapılan Flaman sınavlarında (Vlaamse toetsen) Hollandaca bir okuduğunu anlama testi de vardır. Bu sınavlara çalışmak gerekmez, ama düzenli okumak yardımcı olur. Velilerin bilmesi gerekenler Flaman sınavları yazısında.

Hangi stratejiler gerçekten işe yarar?

Öğretmenler birkaç okuma stratejisiyle çalışır. Evde hepsini birden kullanmanız gerekmez. Her hafta birini seçin.

Çıkarım yapmak çoğu çocuk için en zorudur. "Elif ceketini neden alıyor?" sorusu, "Elif ne alıyor?" sorusundan daha fazlasını ister.

Sınıfa göre okuduğunu anlama

Tablo bir yön verir, resmî bir müfredat değildir. Her zaman öğretmenin sınıfta yaptığını takip edin. Flaman sisteminde ilkokul sınıflarına leerjaar denir; 1. sınıf (1ste leerjaar) çocuğun altı-yedi yaşında olduğu yıldır.

Sınıf (leerjaar) Metinler Neye dikkat edilir
1–2 kısa öyküler, resimli kitaplar kim, ne, nerede; olayları sırasıyla anlatmak
3–4 öyküler, basit bilgilendirici metinler ana fikri bulmak, kelimeyi bağlamdan çıkarmak
5–6 bilgilendirici metinler, haberler, şemalar çıkarım, olgu ile görüşü ayırmak, metin türünü tanımak
  1. sınıfta teknik okuma hâlâ merkezdedir. O dönemde çocuğa kitap okumak ve üzerine konuşmak en iyi anlama çalışmasıdır.

İyi bir çalışma nasıl olur?

Kısa tutun: on-on beş dakika. Çocuğun rahat okuyabildiği bir metin seçin ki dikkati anlama gitsin. Çok zor bir metin en çok hayal kırıklığı öğretir.

  1. Okumadan önce: başlığı okuyun, bir tahmin yapın.
  2. Okurken: her paragraftan sonra bir soru. Çocuk da size soru sorabilir.
  3. Okuduktan sonra: iki cümlelik özet, sonra sorular.
  4. Geri dönüp bakmak: her cevapta cevabın yazdığı cümleyi göstermek.

Yalnız "Ne yazıyor?" diye değil, "Nereden biliyorsun?" diye de sorun. Böylece çocuk cevabını kontrol etmeyi öğrenir. Daha fazla öneri için cevabı söylemeden ödev yardımı.

Kontrol listesi: çocuğum metni anlıyor mu?

Bir madde henüz olmuyorsa bir hafta yalnız onu çalışın. Dar bir hedef, her şeyi birden yapmaktan daha iyi işler.

İki dilli çocukta okuduğunu anlama nasıl çalışılır?

Okulda Hollandaca, evde Türkçe konuşan çocuklar için anlamanın önündeki en büyük engel çoğu zaman kelime dağarcığıdır. Çocuk cümleyi akıcı okur ama "beurtrol" ya da "oogst" gibi tek bir kelimeyi bilmediği için bütün paragrafı kaçırır.

Bu yüzden okumadan önce metindeki iki üç zor kelimeyi birlikte bulun. Çocuk kelimeyi Türkçe açıklasın ya da bir örnekle anlatsın. Siz Hollandaca bilmiyorsanız resimli bir sözlük ya da öğretmenin verdiği kelime listesi işinizi görür.

Okuduktan sonra özeti Türkçe yaptırmak da iyi bir yöntemdir. Çocuk metni başka bir dilde anlatabiliyorsa, gerçekten anlamış demektir. Siz de içeriği takip edebilirsiniz.

Ana dilde okumayı bırakmayın. Türkçe bir öyküde tahmin etmeyi, soru sormayı ve özetlemeyi öğrenen çocuk, bu stratejileri Hollandaca metinlere de taşır. Strateji bir kez öğrenilir, iki dilde kullanılır.

Çocuk okumayı sevmiyorsa?

Okumak başlı başına bir mücadeleyse anlamak da zor olur. Çocuğun ilgilendiği konularda metin seçmesine izin verin: futbol, hayvanlar, bir oyun. Bir yemek tarifi ya da oyun kuralı da iyi bir çalışma metnidir.

Bazen birlikte okuyun: bir paragraf siz, bir paragraf çocuk. Çocuk okulda Hollandaca okuyorsa, evde Türkçe okumak da sayılır ve kelime dağarcığını güçlendirir. Daha fazla fikir için çocuk kitap okumak istemiyor.

On sorulu özgün metin

Metni okuyun ve soruları cevaplayın. Seviye: yaklaşık ilkokul 4. sınıf.

Okulun sebze bahçesi İlkbaharda Emre'nin sınıfına spor salonunun arkasında küçük bir toprak parçası verildi. Öğretmen sınıfı dört gruba ayırdı. Her grup bir sebze seçebilecekti. Emre ile Elif turpu seçti, çünkü turp çabuk büyür. İlk hafta neredeyse her gün yağmur yağdı. Yine de on gün sonra küçük yapraklar çıktı. Sonra hava sıcak ve kuru oldu. Elif bir nöbet çizelgesi hazırladı: her gün başka bir çocuk sulama yapacaktı. Bir pazartesi yapraklarda delikler gördüler. Öğretmen "Sümüklüböcekler," dedi. Emre tarhın yanına küçük bir tahta koydu. Ertesi sabah tahtanın altında altı sümüklüböcek vardı. Onları karşıdaki çimenliğe taşıdı. Beş hafta sonra ilk turpları topraktan çektiler. Küçüktüler ama çıtır çıtırdılar. Havuç grubu ise bir ay daha beklemek zorundaydı.

  1. Sebze bahçesi neredeydi?
  2. Emre ile Elif neden turpu seçti?
  3. Kaç grup vardı?
  4. Yaprakların çıkması ne kadar sürdü?
  5. Elif neden bir nöbet çizelgesi hazırladı?
  6. Bu metinde "nöbet çizelgesi" ne demek?
  7. Öğretmen sümüklüböcek olduğunu nereden anladı?
  8. Emre tarhın yanına neden tahta koydu?
  9. Hasat için kim daha uzun beklemek zorundaydı, bunu nereden biliyorsun?
  10. Metni iki cümleyle özetle.

Cevaplar

  1. Spor salonunun arkasında (ilk cümle).
  2. Çünkü turp çabuk büyür.
  3. Dört grup.
  4. On gün.
  5. Hava sıcak ve kuruydu, bu yüzden bitkilerin her gün suya ihtiyacı vardı. Bu açıkça yazmıyor; çocuk "sıcak ve kuru" ifadesinden çıkarır.
  6. Kimin ne zaman görevli olduğunu gösteren liste; burada: kimin sulayacağı.
  7. Yapraklarda delikler vardı.
  8. Sümüklüböcekleri çekip başka yere taşıyabilmek için. Çıkarım: ertesi sabah tahtanın altındaydılar.
  9. Havuç grubu: turplardan sonra "bir ay daha beklemek zorundaydı".
  10. Örneğin: "Emre'nin sınıfı okul bahçesinde sebze yetiştirdi. Emre ile Elif turplarla ilgilendi, sümüklüböcekleri uzaklaştırdı ve beş hafta sonra hasat yaptı."

5, 8 ve 9. sorular çıkarım ister. Bunlar henüz olmuyorsa önümüzdeki haftalarda neyi çalışacağınızı biliyorsunuz.

Sık sorulan sorular

Okuduğunu anlama çalışması ne kadar sürmeli?

On beş dakika yeterli. Birkaç iyi soruyla kısa bir metin, isteksizce doldurulan uzun bir kitapçıktan daha çok şey öğretir.

Çocuğum akıcı okuyor ama az anlıyor. Bu nasıl olur?

Akıcı okumak ve anlamak iki ayrı beceridir. Çocuk her kelimeyi doğru okuyup yine de anlamı kaçırabilir. O zaman en çok soru sorma ve özetleme çalışın.

Çocuğum cevap verirken metne yeniden bakabilir mi?

Evet. Metne geri dönmek tam da öğretmek istediğiniz stratejidir. Yalnız cevabın yazdığı cümleyi göstermesini isteyin.

Çocuğa sesli kitap okumak da anlamaya yardım eder mi?

Evet. Siz okurken çocuk bütün dikkatini anlama verebilir. Her bölümden sonra bir 'neden' sorusu sorun.

Atlas nasıl yardımcı olur

Çocuğunuzun her gün biraz gerçekten okumasını, ama metin ve soru aramakla sizin uğraşmamanızı mı istiyorsunuz? Atlas çocuğun sınıfına uygun öyküler hazırlar ve soruları ancak metnin tamamı okunduktan sonra sorar. Çok hızlı geçilen sayfalar sayılmaz, sorular geçilemezse çocuk metni yeniden okur. Çocuk kendi kitabını okumayı seviyorsa Atlas'ta okuma süresini ve kısa bir özet tutar. Haftalık özette ekran süresinin yanında ne kadar okunduğunu görürsünüz. Atlas'ı ücretsiz deneyin.

Atlas'ın farkı: iPhone, Android, Windows bilgisayar, konsol ve TV tek panelden yönetilir. Günlük süre telefon, tablet ve bilgisayarda ortak bir havuzdan düşer.

Ücretsiz başla

Kaynaklar

Bunları da okuyun